EmlakNetwork Haber Ajansı

Mortgage sisteminde finansör kuruluşa da sorumluluk yükleyen yasa sayesinde, finansörler inşaatın her aşamasını denetleyerek, vade boyunca yıpranmayacak konutlar yapılmasını sağlayacak

Böylece Türkiye’de ortalama 10 yıl olan konutun ömrü uzayacak.

İpotekli gayrimenkul kredisi (mortgage), sadece konut kredi vadelerini uzatmakla kalmayacak, yeni inşa edilen yapıların ortalama ömrünü de en az kredi vadesince uzatacak. Mortgage yasa tasarısı, konut kredisi sağlayacak finans kuruluşlarına yapının tamamlanmaması veya ayıplı olması durumunda sorumluluk yüklüyor. Bu durum, aldıkları riski en aza indirmek isteyecek olan finansör kuruluşları, inşaatların her aşamasında denetleme yapmaya itecek. Mevcut uygulamada inşaat süresi boyunca toplam üç kez denetleme yapılırken, yasanın uygulanmasıyla birlikte denetlemeler finansör şirketlerin bağımsız denetleme şirketleri ya da kendi bünyelerinde kurulacak denetleme grupları tarafından yapılacak ve denetimlerin sayısı da artacak.

Uzun zamandır ABD’de serbest mimar olarak çalışan Gökhan AvcıoÄŸlu, “Amerika’da milyonlarca insanı ev sahibi yapan mortgage sistemi, Türkiye’de de emlak piyasalarında bir çok ÅŸeyi deÄŸiÅŸtirecek. Amerika’da mortgage vadeleri 30 yıla kadar uzuyor. Genellikle en çok tercih edilen vade 30 yıl. Yeni yapılarda inÅŸaatın her aÅŸamasına finans ÅŸirketleri denetleyici olarak katılıyor ve bu sayede 30 yıl boyunca yıpranmayacak konutlar inÅŸa ediliyor. Eski konutlar için verilen kredilerde ise vade boyunca konutun her türlü sigortasının yapılması ÅŸart koÅŸuluyor. Bu nedenle kredi alacak kiÅŸiler, saÄŸlıklı, bakımlı ve yaşı henüz küçük gayrimenkulleri tercih ediyor. Bu da uzun ömürlü konutlar ve dolayısıyla saÄŸlıklı ÅŸehirler yaratılmasını saÄŸlıyor” diyor.

Türkiye’de hâlâ gayrimenkul inÅŸaatı denince akla müteahhitlerin geldiÄŸini belirten AvcıoÄŸlu, Amerika’da müteahhitlerin yerini giriÅŸimcilerin aldığını ve bu giriÅŸimcilerin projede denetleyici olmadığını söylüyor.

Gayrimenkul danışmanlık ÅŸirketi MortgageTürk’ün Genel Müdürü Ömür Sedat Kaya da, mortgage yasa tasarısının, ABD ve Almanya’daki yasaları örnek alarak hazırlandığını belirterek, uygulamada da bu yasalara benzerlikler olacağını söylüyor. Yasa tasarısında denetlemeyle ilgili bir madde olmadığını, ancak yasanın, finansör kuruluÅŸlara da binanın tamamlanmaması ya da ayıplı olması durumunda sorumluluk yüklediÄŸini belirtiyor. ABD’de iÅŸletme ve finans üzerine master yapan Kaya, bu ülkede finans kuruluÅŸlarının bağımsız denetleme kuruluÅŸları aracılığıyla ya da kendi bünyelerinde kurdukları ekiplerle denetleme yaptıklarını belirtiyor. Türkiye’de de yürürlüğe girmesi beklenen yasanın, sorumluluÄŸu finansör kuruluÅŸlara yüklemesinin, buna benzer uygulamaları hayata geçireceÄŸini kaydeden Kaya, “Yasa yürürlüğe girmeden bazı bankalar bu tip denetleme ekipleri kurdular ve yapım aÅŸamasında etkin olarak görev alıyorlar. Mortgage hem bankaları hem de kredi verecek diÄŸer kuruluÅŸları bu tip uygulamalara zorlayacak” diyor.

Mortgage’nin Türkçe karşılığı: UDKE

Yasa tasarısının Meclis’e gittiğini anımsatan Şener, ilk günden beri bu yeni sistemin adının ne olacağı konusunda tartışmalar bulunduğunu, Batı’da ve dünyada buna mortgage denildiğini, ancak Türk Dil Kurumu Başkanı’nın bir yazı göndererek mortgage karşılığının Türkçe karşılığının ‘tutulu satış’ olarak belirlendiğini, bu ifadenin kullanılmasının faydalı olacağını söylediğini kaydetti. Bazı köşe yazarları da bununla ilgili farklı isim önerdiklerine işaret eden Şener, şöyle devam etti: ‘Bugün burada İTÜ İşletme Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Özok bir öneride bulundu; ‘mortgage demeyelim, uzun dönemli konut edinme sistemi yani, UDKE diyelim’ dedi. Bu isimlendirme tutabilir diye düşünüyorum. En azından benim kulağıma hoş geldi. Bundan sonra uzun dönemli konut edinme sistemi ifadesini kullanmaya çalışacağım’ dedi.