Mortgage’ta vergi tartışması
BaÅŸbakan Recep Tayyip ErdoÄŸan mortgage’ta vergi teÅŸvikine yeÅŸil ışık yakarken, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, “Faizlerde vergi muafiyetine karşıyız, istemiyoruz” dedi
Esra Özsümer
BaÅŸbakan ErdoÄŸan’ın kamuoyunda ‘mortgage tasarısı’ olarak bilinen Ä°potekli Konut Finansmanı Yasa Tasarısı’nın Meclis’te bu hafta içinde görüşülmeye baÅŸlanacağını açıklamasıyla tekrar gündeme gelen mortgage tartışmaları, özellikle ‘vergi teÅŸviki verlecek mi, verilmeyecek mi?’ konusunda yoÄŸunlaşıyor.
ErdoÄŸan’ın ‘vergi kanunlarında yapılan deÄŸiÅŸikliklerle sistemin üzerindeki maliyetlerin azaltılacağı ve sistemin iÅŸleyiÅŸinin gerektirdiÄŸi faaliyetlerin yürütülmesi sırasında ortaya ek vergilerin çıkmasının engelleneceÄŸi’ yönünde açıklama yapması, gayrimenkul ve finans çevrelerinde ‘vergi teÅŸviki geri dönüyor’ sinyali olarak algılandı.
Ancak Maliye Bakanı Kemal Unakıtan’ın dün yaptığı açıklamada, “Faizlerde vergi muafiyetine karşıyız. Herhangi bir ÅŸekilde faizlerde muafiyet olmasın istiyoruz” demesi kafaları karıştırdı.
Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) hazırladığı yasa tasarısında yer alan ve ilk kez konut sahibi olacakların bir kereye mahsus olmak üzere 100 bin YTL’ye kadar olan krediler için ödedikleri faizin gelir vergisiden düşmesini öngeren madde, geçen yıl TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda vergi kaybı olacağı gerekçesiyle tasarıdan çıkarılmıştı.
O dönemde vergi kaybı açıklaması inandırıcı bulunmamış, IMF’nin baskısıyla maddenin tasarıdan çıkarıldığı iddia edilmiÅŸti.
Sektör: Muafiyet önemli
Tasarının aylar sonra ele alınmasını, olumlu bir gelişme olarak değerlendiren gayrimenkul ve finans sektörünün temsilcileri, vergi muafiyetinin sistemin işleyişi ve daha fazla kişinin mortgage sisteminden yararlanması için çok önemli olduğu konusunda fikir birliği içinde.
Uzmanlar, tasarının yasalaÅŸması konusunda geç kalınmış olmakla birlikte atılan adımın Türkiye’nin finansal ve siyasal alanda kararlılığını göstermesi açısından önemli bir geliÅŸme olduÄŸunu bildirdiler.
‘Karşı çıktığı doÄŸru deÄŸil, IMF vergi teÅŸvikini destekliyor’
Haluk Sur - ULI Türkiye Yürütme Kurulu Üyesi
“Her ÅŸeyden önce son günlerde bu iÅŸin arkasında bir siyasi kararlılık gözlemliyoruz, bu son derece önemli. Siyasi kararlılık bu iÅŸin olmazsa olmaz koÅŸulu ve dış kaynaklı gelecek olan fonlar açısından ve iletilecek mesaj bakımından bu çok önem arz ediyor.
Bu anlamda BaÅŸbakan’ımızın aÄŸzından ilk defa ‘mortgage’ kelimesini uzun zamandan sonra, yani konu kamuoyunun gündemine geldiÄŸinden beri duymuÅŸ olmak çok sevindirici. Ä°ÅŸin ciddiyetini ortaya koyuyor.
Ayrıca kanunun şimdi çıkarılacak olması yeniden ekonomik parametrelerin kontrol altında olduğunu, bazı ekonomik dengelerin yerli yerine oturduğunu, Türk ekonomisinin güvenle yoluna devam ettiğinin sinyalini veriyor.
Vergi teÅŸviki bu iÅŸin olmazsa olmaz parçası. Bunu ‘IMF istemiyor’ diyorlardı. Bizim IMF’den aldığımız haberlerde tam tersi IMF’nin bunu Türkiye’deki istikrarın ve piyasaların yerli yerine oturması, mortgage sisteminin iÅŸlerlik kazanması ve istikrarın kalıcı olması bakımından teÅŸvik ettiÄŸini öğrendik, bunun olması ÅŸart.”
‘Gecikmeli olarak bile gündeme alınması piyasalara güven verir’
Bahadır Teker - Sermaye Piyasaları Kurulu eski Daire Başkan Yardımcısı
“Mortgage’ın uzun süredir yasallaÅŸamaması uluslararası finans çevrelerinde hayal kırıklığı yaratmıştı. Bu tasarının gecikmeli olarak da olsa yasallaşıyor olması, Türkiye’nin yapısal reformlar yapabileceÄŸini, saÄŸlam finansal sistemler kurabileceÄŸini hem de bunu iyi yapabileceÄŸini göstermesi açısından çok önemli.
Biz bu tasarıyı hazırlarken teknokrat gözüyle ilk konutunu alacak olan vatandaÅŸların 100 bin YTL’ye kadar olan kredileri için ödedikleri faizin gelir vergisi matrahından düşebilmesinin nüfusun yüzde 5′lik bir kısmını sistemin içine çekebileceÄŸini düşündük. Hatta kredi faizlerinin düşmesi ile birlikte bu sayının yüzde 10′lara kadar çıkabileceÄŸini öngördük. Burada önemli olan ÅŸey, bu yüzde 5-10′luk kesimin sisteme asıl ihtiyaç duyan yani ilk evini alacak olan kiÅŸiler olamasıdır.
Sistemin eksiklikleri ele alınmalı. Hükümetin alt ve orta gelir gruplarını ev sahibi olmasını sağlayacak diğer yasal düzenlemeleri yapması ve bu düzenlemeleri mortgage sistemine entegre etmesi çok önemli.
‘TeÅŸvik, sistemi tabana yayar’
Bekir Cumurcu - Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği Başkanı
“Her ne kadar seçim yatırımı olarak yorumlansa da tasarının TBMM Genel Kurulu’na getirilmesi doÄŸru bir adım. EÄŸer gerçekten bir seçim yatırımı ise de doÄŸru bir yatırımdır.
Mortgage sisteminde vergi teşviki, tüketici açısından maliyet düşürücü bir unsur ve birçok ülkede uygulanıyor. Sosyal boyutu olan, sistemi tabana yaymak açısından önemli bir enstrüman.
Mortgage’ın belli bir kesime hitap ettiÄŸi düşünüldüğünde, bu kesimi geniÅŸletmenin yolu vergi teÅŸviki vermektir. Ancak vergi teÅŸvikinin sistemin iÅŸleyiÅŸiyle bir ilgisi yoktur. Bu hükümetin tasarrufunda bir konudur.”
‘Sektör canlanır, kurtuluÅŸ formülü’
Hilmi Işıkören - Realty World Yönetim Kurulu Üyesi
“Türkiye’nin lokomotif sektörü olan gayrimenkul sektörünü canladıracak olan mortgage, Türkiye ekonomisinin kurtuluÅŸ formülüdür. Bu anlamda yasanın çıkması için atılan adımlar son derece yerindedir.
Hazırlanan tasarı, Avrupa ve Amerika’da kullanılan yasalardan örnek alınarak yapıldı. Eksikleri varsa da tamamlanabilir. Önemli olan çıkması. Bununla birlikte hükümet, tasarının eksikleri konusunda kamuoyundan aldığı sinyalleri iyi deÄŸerlendiriyor.
Ä°kincil piyasalarda uygulanacak olan stopajın kaldırılması, vergi teÅŸvikinin yeniden tartışılıyor olması önemli geliÅŸmeler.”
