‘Mortgage’ı beklerken!
Uğur Gürses
19/02/2007 (1701 kiÅŸi okudu)
GeçtiÄŸimiz yıl ÅŸubat-mart aylarında, hani nominal faizlerin yüzde 13, reel faizlerin de yüzde 7-8 seviyesinde olduÄŸu zamanlarda, ÅŸu ‘mortgage’ yasası Meclis’ten geçmiÅŸ olsaydı tamamdı. En azından, ‘hukuksal altyapı tamamlanıyor, piyasa koÅŸulları bakımından da olmadığımız kadar yakınız’ diye düşünülebilirdi.
Åžimdi bugünlerde, tekrar ‘mortgage’ yasa tasarısı Meclis gündeminde. Piyasa koÅŸulları bakımından ise 2006 Åžubat-Mart aylarından daha olumsuz koÅŸullara sahibiz. Nominal faizler yüzde 19, reel faizler yüzde 12 seviyesinde.
Yasa tasarısının Meclis’e tekrar gelmesi ile yine ‘eski hastalık’ nüksediyor. Nedendir bilinmez, ‘mortgage’ sisteminin fiilen iÅŸlemesi ile hukuksal altyapısının kurulması fena halde karıştırılıyor.
Ne zaman, hükümet ‘mortgage’ yasa tasarısını Meclis gündemine getirse, hem siyasal faydayı bugünden haneye yazma beklentisi içinde olan siyasetçiler, onlara ’sevimli görünmeye çalışan’ bürokratlar, pazarlama sıkıntısında olan inÅŸaatçılar yanlarına medya desteÄŸi de bularak, ‘Mortgage geliyor, geç kalmayın’ tarzından bir kampanyayı baÅŸlatıyorlar.
Oysa ÅŸunun altının kalınca çizilmesi gerekiyor; ‘mortgage’ sisteminin hukuksal altyapısının kurulması baÅŸka bir ÅŸey, sistemin çalışmaya baÅŸlaması ve beklenen nitelikte sonuçlarının olması, bunun hane halkına yansıması baÅŸka bir ÅŸey.
Ancak ne yazık ki, mevcut piyasa koÅŸullarında, ne ‘mortgage’ için gerekli fonların saÄŸlanabileceÄŸi piyasa, ne de faiz seviyesi saÄŸlanmış durumda.
BaÅŸlı başına sadece yüzde 12′lik bir reel faizin bulunması bile sistemin ‘dar gelirli’ için iÅŸler olmadığının iÅŸaretidir. Dolayısıyla, ‘normal koÅŸullarda’ her kesimden hane halkına yararlı olabilecek bu sistem, bu kadar yüksek bir reel faizin olduÄŸu bir piyasada, belli gelir grubunda bulunan haneler için sınırlı olarak çalışabilecektir.
Bu sistemin çalışmasının temel koÅŸulu, fiyat istikrarının saÄŸlandığı bir ortamdır. Yani, enflasyonun yüzde 2-3 aralığında bir seviyede, kalıcı olarak süreceÄŸi bir ortamdır. Bu saÄŸlandığında, uzun vadeli fon arz ve talebi oturacak, derinlik kazanacaktır. ‘Mortgage’ sisteminin çalışma mekanizmasındaki temel unsur, uzun vadeli fon piyasasının oluÅŸması ve derinlik kazanmasıdır.
Bu unsurlar öne çıkarılmadan, ‘mortgage geliyor, herkes konut sahibi olacak, konut almakta geç kalmayın’ tarzı anlamlar yaratan açıklamalar, yarattığı zararlar bakımından, sisteme olan güveni de baÅŸtan sarsmaktadır.
DoÄŸrusu, ‘mortgage’ gelmiyor, hukuksal altyapısı kuruluyor. Yasanın çıkması, ‘düğmeye basınca hemen çalışan’ bir iÅŸlerliÄŸi olacağı anlamına gelmiyor. Tam iÅŸlerlik, sermaye piyasasında uzun vadeli fon oluÅŸumu ile baÄŸlantılıdır.
2005 yılında yapılan açıklamaları anımsayalım, ‘Mortgage 2006 başında çalışmaya baÅŸlayacak’ açıklaması yapan, SPK yetkililerini de!
Bugünlerde SPK deÄŸil, örneÄŸin Ä°stanbul Emlakçılar Odası uyarıyor ‘Mortgage yasa tasarısının gündeme gelmesiyle konut fiyatları yapay olarak yüzde 20-30 artabilir’ diye!
Konut sahibi olmak isteyenlerin ve kamuoyunun doÄŸru olarak bilgilendirilmesi gerekiyor. Bunu yapması gereken kurum da SPK’dır.
